Mimari ve film noir

homify.com.tr homify.com.tr
Google+
Loading admin actions …

Özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasının Amerikan sinemasına damgasını vuran ve gerek üslup, gerekse de tema itibarıyla günümüzde de halen muteber bir akım olarak dolaşımda bulunan film noir (kelime anlamıyla 'kara film' ama bundan ötesini ifaden eden bir kavram), mimariyle kurduğu ilişki ve pelikülde mimariyi yansıtma ve kullanma biçimleri açısından da kaydedeğer bir akımdır. 

Kökleri Birinci Dünya Savaşı öncesinin Alman dışavurumculuğuna kadar giden bu akım, özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasının kaygılı ve melankolik atmosferinin bir yansıması ve ona karşı bir cevap olarak Amerikan sinemacıların elinde gelişip serpildi. Atmosferin başat önemde olduğu film noir örneklerinde mimari unsurlar ve kent alanlarının kullanımı da bu melankolik ve gizemli atmosferin yaratılmasından büyük önem taşır. Bu yazıda, film noir akımıyla mimari arasındaki bağlantıyı yeniden düşünmemizi sağlayacak birkaç ilginç örneği ele alacağız.

Keskin hatlar, gizemli şehir

Kentli bir akım olan film noir'in en iyi örneklerinde gördüğümüz şehir kontrastlar ve belirsizliklerle malûl, yalnız bireyin ve bireysel yabancılaşmanın damga vurduğu, endişelerle dolu, umutsuz bir mekândır. Dolayısıyla pelikülden bize yansıyan şekliyle mimari de bu melankolik hissiyatı vurgulayarak, ilerleme ya da görkem gibi kavramların birer olumsuzlaması yerine geçer. 

Film noir mimarisinin önemli özelliklerinden biri de, karakterlerin tereddütlerini ve karmaşık duygularının birer aynası gibi duran asimetrik yapılardır. Örneğin Almanya'nın Frankfurt kentinde yer alan ve Deutsche Bank'ın merkez ofisi olarak kullanılan bu iki gökdelen, pürüzsüz dış yüzeyleri ve neredeyse şiddetli diyebileceğimiz devamlılıklarıyla film noir atmosferine uygun düşen bir yapı kompleksi olarak görülebilir. 1985 yılında yapılan bina gerek kullanılan malzeme, gerekse de temiz ve keskin hatlarıyla dönemi itibarıyla yenilikçi ve progresif bir yapı olarak beğeni toplamıştı. 2005-2013 yılları arasında ekolojik bir renovasyondan geçen gökdelenler, bu çalışma sayesinde eksisine oranla % 55 elektrik tasarrufu, % 74 su tasarrufu, % 67 ısı tasarrufu yapması ve % 89 oranında daha az karbon salınımı yaptığı için yeşil kuleler olarak da anılmaya başlandılar.

Bürodaki yalnız birey

Film noir akımının anahtar özelliklerinden biri de şehirlerin büyümesi ve kimliksizleşmesinin bir şekilde filmlerde yer bulması ve hatta kimi durumlarda şehrin kendisinin filmin ana unsurlarından biri halini almasıdır. 

Özellikle savaş sonrasının hızlı gelişme ve şehirleşme trendlerinin de etkisiyle, özellikle Amerika'daki küçük şehirler baş döndürücü bir hızla değişmeye, dar sokakların yerini geniş bulvarlar, geleneksel konutlarını yerini ise modern ofis binaları almaya başladı.  Film noir mimari tarihi açısından bakıldığında, bu dönüşümü yansıtması ve takip etmesi bakımından da son derece anlamlıdır. Ancak bu filmlerde gördüğümüz ofis binaları ve bürolar genellikle kapalı, yekpare, içinde çalışanları boğan, nefes alma imkânı vermeyen yapılardır. Ancak Almanya'nın Hamburg şehrinde bulunan ve Jürgen Mayer'e ait olan bu yapı gerek çevreyle uyumu, gerekse de aşırı soğuk ve endüstriyel bir görünümden özenle kaçınılmış olması itibarıyla film noir akımının getirdiği üstü kapalı eleştirilere bir cevap gibi duruyor. Labirenti andıran dış cephe, pencerelerin kıvrımları ve binanın dikey değil yatay oryantasyona sahip olması da bu olumlu vurguyu güçlendiren diğer unsurlar olarak görülebilir.

Geometri ve teknoloji

Film noir akımının dikkat çekici bir başka özelliği ise yine dönemin ruhunu yansıtırcasına teknolojinin kullanımı ve modernitenin tematik olarak filmlere yansımasıdır. Mimaride bu değişim başta çelik olmak üzere yeni malzemelerin dolaşıma girmesi ve hatlarla açıların keskinleşmesinde billurlaşır. 

Almanya'daki bu Mercedes binası da bu keskin hatlı, geometrik, modern mimarinin en halis örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor. Hem asimterik, hem de siyahla beyazın belirgin kontrastının damga vurduğu dış cephesiyle ilk bakışta görkemli bir izlenim bırakan bina, çevresel faktörlerin de gözetildiği, enerji tasarrufu sağlayan bir yapıya sahip.

Karanlık mimari

Yukarıda kimi zaman film noir-mimari bağlantısını öne çıkaran, kimi zaman da onun anti-tezini teşkil eden birkaç binaya yer vermiştik. Bu kez tam anlamıyla bir noir binayla karşı karşıyayız. Almanya'nın Duisburg şehrinde eyalet arşivlerinin korunduğu ve bu yüzden penceresi olmayan bu korkutucu ve depresif bina, siyah tonların ağırlıkta olduğu bir film noir örneği için kusursuz iç mekân olabilirdi.

Film noir ve mimari hakkında örnekler üzerinden bir deneme.
Casas inHAUS: modern tarz Evler

Ev projenizle ilgili yardıma mı ihtiyacınız var? Bizimle temasa geçin!

Eviniz için esin kaynaklarını keşfedin!